Babaya sorulacak sorular: babana anılarını anlattıracak 50 soru

Çoğu insan babasının bugün nasıl biri olduğunu bilir ama yirmi yaşındayken kim olduğunu şaşılacak kadar az bilir. Neyin hayalini kuruyordu? Annenle nasıl tanıştı? Seni ilk kez kucağına aldığında aklından neler geçti? Birçok baba bunları kendiliğinden anlatmaz. Ama doğru soruyu soran ve gerçekten dinleyen biri olunca birçoğu anlatmaktan memnun olur.

Babana soracağın bu sorular, FamilyStories uygulamasının babalar için hazırladığı soru kataloğundan geliyor: 40 bölümde yaklaşık 400 soru. Bunların arasından sohbette iyi giden 50 tanesini seçtik ve biraz kısalttık. Uygulamada soruların çoğunun yanında, cevabı söylemeden hatırlamaya yardım eden bir ipucu bulunur. Burada her grup için bunlardan birini bulacaksın. İpuçları babana yöneliktir: Babanın aklına bir şey gelmediğinde ipucunu ona okuyabilir ya da kendi cümlelerinle anlatabilirsin.

Başlamak için beş kolay soru

Başlangıç için gözünün önüne getirebileceği somut bir şeyi soran ve büyük bir cevap gerektirmeyen sorular uygundur. Sohbeti röportaj havasına sokmadan açarlar.

1. Hatırladığın en eski anı nedir?
2. İlk kazandığın parayla ne aldın?
3. Hangi şarkı seni hemen gençliğine götürür?
4. İlk araban neydi, sana araba kullanmayı kim öğretti?
5. Hangi sözü o kadar sık tekrarlarsın ki seni hemen ondan tanırız?

Uygulamadan ipucu, ilk soru için: “Önemli bir şey olması gerekmiyor. Çoğu zaman sadece bir görüntü, bir ses ya da aklında kalmış kısa bir andır.”

Babaya hayatı hakkında sorulacak sorular

Hikaye en kolay sırayla anlatılır: çocukluktan bugüne. Babana uyan soruları seç. Her sohbette üç soru yeter.

Çocukluğu

Çocukluk soruları, senin hiç görmediğin yerleri ve insanları geri getirir.

• Büyüdüğün ev nasıldı?
• Çocukluğunda sıradan bir gün, uyanmandan uyumana kadar nasıl geçerdi?
• Siz çocuklar okuldan sonra nerede buluşurdunuz?
• Çocukken büyüyünce ne olmak isterdin?
• Çocukken en çok hangi bayramı ya da kutlamayı dört gözle beklerdin?

Uygulamadan ipucu, bayram sorusu için: “Önce en güzel olanı değil, çocukken günlerce öncesinden içten içe dört gözle beklediğin şeyi sor kendine.”

Gençliği ve arkadaşları

Gençliğinde baban ilk kez kim olmak istediğine kendisi karar verdi.

• Gençliğinde en yakın arkadaşların kimlerdi?
• On altı yaşındayken tipik bir cumartesi akşamı nasıl geçerdi?
• Hangi öğretmenini bugün hâlâ hatırlıyorsun, neden?
• Yaz tatillerinde çalıştığın bir iş var mıydı, ne için para biriktiriyordun?
• Evden ne zaman ayrıldın, yanına neler aldın?

Uygulamadan ipucu, cumartesi akşamı sorusu için: “Önce akşamın nasıl başladığını, sonra nasıl devam ettiğini düşün.”

Aşk

Babanın annenle nasıl tanıştığını belki ilk kez kendi anlatımıyla dinlersin. Anne baban artık birlikte değilse, ilk büyük aşkını sor ya da bu grubu atla.

• İlk kez kime gerçekten âşık oldun?
• Annemle ilk kez nerede tanıştın, ilk adımı kim attı?
• Annemde ilk dikkatini çeken ne oldu?
• Evlenme teklifi mi oldu, yoksa birlikte mi karar verdiniz?
• Zor zamanlarda sizi bir arada tutan ne oldu?

Uygulamadan ipucu, ilk karşılaşma sorusu için: “Hemen tüm hikâyeye değil, sadece ilk karşılaşmanızın olduğu yere git.”

Eğitim ve iş

İş soruları, babanın yolunu nasıl bulduğunu ve nelerle gurur duyduğunu gösterir.

• İlk gerçek işine nasıl girdin?
• İlk iş yerinde senin için tamamen yeni olan neydi?
• Çalışırken en çok kimden öğrendin?
• Hangi karar meslek yolunu en çok değiştirdi?
• Meslek hayatında en çok neyle gurur duyuyorsun?

Uygulamadan ipucu, son soru için: “İçinden şu cümleyi tamamla: ‘Meslek hayatıma baktığımda en çok gurur duyduğum şey ...’”

Anne babası ve ailemiz

Baban kendi anne babasından söz ettiğinde, dedeni ve babaannen hakkında da bir şeyler öğrenirsin ve ailenin nereden geldiğini görürsün.

• Babanı en iyi tanımlayan üç kelime hangileri?
• Annenle ilgili en güzel anın hangisi?
• Soyadımız nereden geliyor?
• Ailende hangi sözler ve deyimler tipikti?
• Ailemizde uzun zamandır saklanan hangi eşya var, onunla ilgili nasıl bir hikaye anlatılır?

Uygulamadan ipucu, kendi babasıyla ilgili soru için: “Babanı düşündüğünde: Hemen hangi sesi, havası veya tipik tavrı aklına geliyor?”

Baba olmak ve babalık

Burada baban, senin pek hatırlamadığın yılları nasıl yaşadığını anlatır.

• Benim yolda olduğumu nasıl öğrendin?
• İlk kez ne zaman “Artık babayım” diye düşündün?
• Baba olarak kendi babandan bilinçli olarak neyi farklı yapmak istedin?
• O zaman her şey kusursuz gitmemiş olsa da, bugün baba olarak neye gülümseyebiliyorsun?
• Babalığın sana en güzel gelen yanı neydi?

Uygulamadan ipucu, ilk soru için: “Bazen akılda kalan düşüncenin kendisi değil, sahnenin küçük bir ayrıntısıdır: oda, annemin yüzü, saat, hava ya da masanın üzerindeki bir eşya.”

Babaya senin hakkında sorulacak sorular

Bu sorularla kendin hakkında, hatırlayamadığın şeyleri öğrenirsin.

• Ben doğduğum gün nasıldı?
• Bebekken sakin bir çocuk muydum, yoksa yerinde duramayan küçük bir afacan mı?
• Kendime ait bir irademin olduğunu ilk ne zaman fark ettin?
• Kendini ilk kez bende gördüğün bir an oldu mu?
• Ben büyüdükçe ilişkimiz nasıl değişti?

Uygulamadan ipucu, son soru için: “Aramızdaki ilişkinin artık farklı olduğunu fark ettiğin bir anı düşün.”

Babanı ne kadar tanıyorsun? Ücretsiz aile testinde başta “Baba” seçeneğini seçip bir dakikada onun hakkında on iki soruyu yanıtlarsın. Sonunda baban hakkında yazdırabileceğin ya da kesip kart yapabileceğin 50 soru alırsın. Testte bilemediğin şey çoğu zaman en iyi ilk sorudur.

Babaya sorulacak komik sorular

Komik sorular sohbeti gevşetir ve çoğu zaman hemen ardından asıl duymak istediğin hikaye gelir. Herkesin dinleyebildiği bir aile sofrasında çok iyi gider.

• Hiç okulu astın mı, o gün ne yaptın?
• Gençken saçın ve kıyafetlerinle nasıl görünüyordun?
• Arkadaşlarınla yaptığın hangi şaka bugün hâlâ seni gülümsetiyor?
• Hangi tatilde işler tamamen ters gitti?
• Siz anne babalardan hangisi eğlenceden sorumluydu, hangisi daha sık “hayır” demek zorunda kalıyordu?

Uygulamadan ipucu, görünüşle ilgili soru için: “Daha çok kot ve gömlek mi, İspanyol paça mı, deri ceket mi, takım elbise mi, spor ayakkabı mı, uzun saç mı, kısa saç mı yoksa sana özgü bambaşka bir şey mi tercih ederdin?”

Babaya sorulacak zor ve derin sorular

Bu sorular sonradan çoğu zaman en çok anlam taşır, çünkü cevapları babanın sana neyi aktarmak istediğini gösterir. Sakin bir anda sor ve ne kadar anlatacağına onun karar vermesine izin ver.

• Hayatının hangi dönemi özellikle zordu, onunla nasıl başa çıktın?
• Hangi karar önce yanlış hissettirdi ama geriye bakınca tam doğruydu?
• Bugün hayat hakkında bildiğin hangi şey, o zamanlar birçok şeyi kolaylaştırırdı?
• Hangi değerler seni hayat boyunca taşıdı?
• Bana hayat için sadece tek bir şey söyleyebilseydin, ne olurdu?

Uygulamadan ipucu, son soru için: “Cümleye ‘Asla unutma: ...’ diye başlasan, içinden geldiği gibi nasıl tamamlardın?”

Baban anlatsın diye soruları nasıl soracaksın?

Birçok baba önce kısa cevap verir: “Fena değildi” ya da “Öyleydi işte”. Bu nadiren anlatmak istemediği anlamına gelir. Çoğu zaman soru fazla büyüktü. O zaman daha küçük ve net sor: bir yeri, bir insanı ya da tek bir günü.

Şunun yerine	Şunu dene
Çocukluğun nasıldı?	Çocukken yemek yediğiniz mutfak neye benziyordu?
İş zor muydu?	İlk iş günün nasıldı?
Baba olmayı sevdin mi?	Beni ilk kez kucağına aldığın anı hatırlıyor musun?
Eskiden neler yapardın?	Hafta sonları dışarı çıktığınızda nereye giderdiniz?

Üç şey neredeyse her zaman işe yarar:

• Karşı karşıya değil, yan yana: Bazı babalar masada oturmaktan çok yürürken, arabada ya da birlikte bir şeyler yaparken daha rahat anlatır.
• Yeni soruya geçmeden ek soru sor: “Sonra ne oldu?”, “Yanında başka kim vardı?” ya da “Orası nasıl kokuyordu?” listedeki bir sonraki sorudan daha fazlasını getirir.
• Bakılacak bir şey: Eski bir fotoğraf, aletleri ya da bir plak, tek başına bir sorunun ulaşamadığı anıları uyandırır.

30 dakikalık daha uzun bir sohbetin nasıl kurulduğunu ve nasıl kaydedileceğini anne babanın sesini kaydetme rehberimizde görebilirsin.

Kolay olmadığında

Kendi babanla yaptığın her sohbet kolay olmaz. En sık karşılaşılan durumlar için basit bir yol var.

• Birbirinizden uzakta yaşıyorsunuz: Sorular telefonda ya da görüntülü görüşmede de aynı şekilde işe yarar. Her görüşmede tek bir soru seç ve önceden haber ver, böylece biraz düşünebilir.
• Hafızası zayıflıyor: Çok eskiden kalanı sor: çocukluğu, okulu, ilk evi. Onu düzeltmeye kalkma, gelen ne varsa kaydet. Bu tür sohbetlerin nasıl iyi geçtiğini yaşlılarla anı çalışması rehberi gösteriyor.
• Duygulanıyor: Gözyaşları sohbetin bir parçasıdır ve sorunun yanlış olduğu anlamına gelmez. Sessizliğe yer ver, anlatmaya devam etmek zorunda olmadığını söyle ve bir sonraki sefer daha hafif bir şeyle başla.
• Birbirinize özellikle yakın değilsiniz: Sizinle ilgili değil, onun çocukluğu ya da işiyle ilgili sorularla başla. Başka bir şey hakkında konuşmak daha kolaydır ve yakınlık çoğu zaman dinlerken doğar.

İlk sohbet için bir plan, örneğin Babalar Günü'nde

İlk sohbet için hazırlık gerekmez, sakin bir an ve üç soru yeter. Babalar Günü, haziranın üçüncü pazarı, güzel bir vesiledir ama herhangi bir pazar da öyledir.

1. Televizyonsuz ve acelesiz bir an seç: yemekten sonraki çay ya da kahve, bir yürüyüş, daha uzun bir araba yolculuğu.
2. Yanına üç soru al: başlamak için kolay bir soru, çocukluğuyla ilgili bir soru ve seninle ilgili bir soru.
3. Ona neden sorduğunu söyle, örneğin: “Hikayelerini saklamak istiyorum, kendim ve ailemiz için.”
4. Bir sonraki soruyu sormadan önce ek soru sor. Bütün bir hikaye, üç yarım hikayeden değerlidir.
5. Sohbeti kaydedip kaydedemeyeceğini sor, sonra telefonu ikinizin arasına, masaya koy.
6. Yaklaşık 20 dakika sonra, hâlâ keyifliyken sohbeti bitir ve hemen bir sonrakini kararlaştır.

Babanın cevapları nasıl kalıcı olur?

Babanın cevapları değerlidir, bu yüzden onları hemen saklamaya değer. Onları saklamanın dört yaygın yolu var.

Yol	Nasıl yapılır	Ne kalır	Şu durumda uygun
Not defteri	Konuşurken anahtar kelimeleri sen yazarsın.	Senin notların, sesi olmadan.	sık görüşüyorsanız ve sen hızlı yazıyorsan.
Basılı soruları olan doldurmalı kitap	Baban cevaplarını basılı sorular olan bir kitaba kendisi yazar.	Onun el yazısıyla bir kitap, ses olmadan.	yazmayı seviyorsa ve buna sabrı varsa.
Telefonda ses notu	Sohbeti ses kaydı uygulamasıyla kaydedersin.	Onun sesi, ama sırasız ve yazısız çok sayıda dosya.	tek bir sohbet söz konusuysa.
FamilyStories gibi bir hayat hikayesi uygulaması	Rehberli sorulara sesiyle ya da yazarak, uygulamada ya da tarayıcıdaki bir bağlantı üzerinden cevap verir.	Ses, yazı ve fotoğraflar; bölümlere göre sıralı, PDF ya da basılı kitap olarak.	hikayenin haftalar boyunca büyümesini ve ailenin birlikte okumasını istiyorsan.

Hiçbir yol yanlış değil. Önemli olan, cevaplarının eski bir telefonda dağınık kalmaması.

FamilyStories'te babalar için hazırlanmış soru kataloğunun tamamını bulursun: “Evin” ve “Baba olduğunda” gibi bölümleriyle, soruların çoğunda bir ipucuyla birlikte. Başta verilen birkaç cevap, soruları babanın hayatına göre uyarlar. Beş cevap ücretsizdir, ücretli bir plan tüm soruların kilidini açar ve istediğin zaman kendi sorularını da ekleyebilirsin. Baban kendi sesiyle cevap verir ve konuşulanlar otomatik olarak yazıya dönüşür. Cevaplarını uygulamada verebilir ya da hiç uygulama olmadan tarayıcıdaki bir bağlantı üzerinden verebilir, haftalık bir hatırlatma da hikayenin devam etmesini sağlar. Sonunda bundan bir PDF, bir Word dosyası ya da sesin telefonla okutulan bir QR kod aracılığıyla duyulabildiği basılı bir kitap olur.

Sohbetleri adım adım nasıl kaydedip yedekleyeceğini anne babanın hayat hikayesini kaydetme rehberimizde anlatıyoruz. Anne babaya birlikte soracağın sorular için anne babaya sorulacak sorular sayfasına bak.